ADHD’ers
zoeken naar erkenning
Van onze
verslaggeefster Ellen de Visser
KORTENHOEF/HOOGVLIET
‘Een
beetje zelfdiscipline, kom op! Als je maar
wilt, dan kun je het.’ Dit soort
aanmoedigingen kreeg Lex Veldman
jarenlang van vrienden en kennissen te horen.
En dan begon hij maar weer aan de tuin.
‘Maar dan wist ik niet of ik nou eerst
het gras moest maaien of de bomen snoeien.
Vervolgens kwam er niets uit mijn handen.
Weer niet gelukt, dacht ik dan, ik kan ook
niks.’
De tuin groeide dicht,
het huis was een zootje, van de financiën
maakte hij een chaos. ‘Ik struikelde
vooruit, ik was altijd bezig om de dag van
gisteren in te halen’, vertelt hij. Zijn
studie mislukte, werken ging niet, hij was
depressief.
Twintig jaar lang
zocht hij naar hulp. De diagnose veranderde
steeds weer: manisch –depressief,
borderline, narcistische stoornis,
frustratieneurose. Maar ook:
therapieverslaafd, simulant.
Hij bezocht een
studentenpsycholoog, ging naar de Riagg, naar
psychiaters, naar een haptonoom. Hij werd
opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis.
Tevergeefs.
Totdat hij bij
psychiater S. Kooij in Delft
belandde. Zij stelde een half jaar geleden de
diagnose ADHD. 'Dit kon niet voor mijn
gevoel’, zegt Veldman. ‘Na zoveel
jaren zoeken, bleek er toch iets met me aan
de hand te zijn.’
Zoektocht
Die lange zoektocht
naar erkenning en doeltreffende behandeling
loopt als een rode draad door het leven van
de meeste volwassen ADHD’ers. Attention
Deficit Hyperactivity Disorder is een
hersenstoornis die wordt gekenmerkt door
hyperactief gedrag en aandachtsproblemen. Pas
sinds kort is bekend dat de helft van de
kinderen met ADHD op volwassen leeftijd vaak
ernstige klachten houdt.
De hulpverlening staat
nog in de kinderschoenen. Balans de
landelijke vereniging voor ontwikkelings-,
gedrags- en leerproblemen, heeft kort geleden
een werkgroep voor volwassen ADHD'ers
opgericht. Kooij is de enige psychiater in
Nederland die gespecialiseerd is in de
behandeling. Veel huisartsen, psychiaters en
Riaggs zijn nauwelijks op de hoogte van de
problematiek.
‘Alsof ik
mezelf zie’
‘Spanningen’,
zei de huisarts tegen
Bianca van den Hout en gaf
haar kalmerende middelen. ‘Ik heb mijn
leven het idee gehad dat ik anders was’,
zegt ze. ‘Ik was onrustig, kon dingen
nooit afmaken. Es soms kreeg ik van die
onverklaarbare woede-aanvallen. Dan sloeg ik
mijn knokkels kapot op de muur. De gipsen
wanden van het kamertje in mijn ouderlijk
huis zitten nog steeds vol gaten van mijn
vuistslagen.’
Pas toen
Van den Hout een zoontje kreeg bij
wie na een aantal jaren de diagnose ADHD werd
gesteld, ging bij haar een lichtje branden.
‘Toen ik de lijst met criteria doorlas,
dacht ik: het is alsof ik mezelf zie.’
Alleen
concentratieproblemen
De stoornis wordt bij
vrouwen veelal minder snel herkend omdat zij
vaak niet hyperactief zijn, maar alleen last
hebben van concentratieproblemen.
‘Ik kon mijn
klachten zelf niet goed benoemen’, zegt
Margreeth de Keizer. ‘Het
lukte me nooit om de dingen op een rijtje te
krijgen, ik voelde me iedere keer weer
helemaal blanco. Als ik een boek had gelezen
of een cursus had gedaan, kon ik de kennis
niet reproduceren, laat staan
toepassen.’
Ze las boeken over het
PMS-syndroom, over depressiviteit, over
Alzheimer, over positief denken. Maar daarin
vond ze nooit wat ze zocht. ‘Toen vorig
jaar de diagnose ADHD werd gesteld, ging ik
zingend naar huis. Ik had me altijd zo
schuldig gevoeld over de spanningen in huis.
Nu bleek dat al die ellende niet mijn fout
was.’
‘Ik had voor
het eerst vakantie in mijn hoofd’
Met het medicijn
Ritalin kunnen de meeste ADHD’ers goed
worden geholpen. ‘Het was alsof
eindelijk de mist optrok’, zegt Veldman.
‘Ik had voor het eerst vakantie in mijn
hoofd.’ Of het zijn leven nog kan
veranderen, betwijfelt hij soms. Zijn
zelfvertrouwen is door de jarenlange
problemen verdwenen. Hij probeert nu
deskundige hulp in de buurt te vinden, maar
dat blijkt niet eenvoudig. ‘ADHD is een
modeziekte, en gedragstherapie kun je overal
krijgen’, zei de Riagg in zijn
woonplaats.
Sinds kort krijgt hij
drie keer in de week via de thuiszorg hulp
van een gespecialiseerde gezinsverzorger
[GGV, red.] die
hem helpt om met zijn handicap te leren
leven. In Amerika bestaan al ADHD-coaches die
patiënten en hun gezin begeleiden.
Partners
Voor de partner van
een ADHD’er is dat onbegonnen werk,
zeggen Van den Hout en
De Keizer. De woede-aanvallen, soms
gevolgd door dagenlang stilzwijgen, de
plotselinge agressiviteit en de depressieve
buiten die zij over zich heen krijgen, zijn
al zwaar genoeg.
Van den Hout:
‘Mijn man heeft heel wat met me te
stellen gehad. Ik heb weleens met opgeheven
hand naast hem gestaan. Dan wilde ik hem
slaan, zomaar, terwijl we helemaal geen ruzie
hadden. ‘
Rita Smit, de vriendin
van Veldman, is overspannen geraakt door het
gedrag van haar vriend. Sinds kort staat er
een grote papiercontainer naast het huis waar
ze alles in heeft gegooid wat hij jarenlang
heeft bewaard. De afgelopen tijd bivakkeerde
hij noodgedwongen een paar dagen in de
caravan op het erf. ‘Ik werd soms gek
van hem’, zegt ze.
Smit vindt het hoog
tijd dat er ook voor partners van
ADHD’ers hulp komt. ‘Hoe lief
iemand ook is, er is een grens aan wat je
kunt inleveren. Kennissen mijden ons omdat ze
het moeilijk vinden om met hem om te gaan.
Vrienden vragen me soms: waarom ga je niet
bij hem weg? Emotioneel gezien wil ik bij hem
blijven, maar rationeel gezien kan het
eigenlijk niet.’
De namen Lex
Veldman en Rita Smit zijn gefingeerd.
© de
Volkskrant 8 april 1998
