Inhoudsopgave
Voorwoord
bij de webpublicatie door Dion Kobussen, voorzitter
ADHD stichting en volwassene met ADHD.
Inleiding/verantwoording
Hoofdstuk 1 ADHD, ontdekking,
verschijningsvormen en oorzaken
1.1 Inleiding
1.2 Begripsbepaling
1.3 Vóórkomen
van ADHD
1.4 Verschijningsvormen
bij kinderen
1.4.1 Symptomen
volgens de DSM-IV
1.5 Oorzaken
1.6 Samenvatting
Hoofdstuk 2 ADHD bij volwassenen
2.1 Inleiding
2.2 ADHD:
een "kinderziekte"
2.3 Verschijningsvormen
van ADHD bij volwassenen
2.4 Enkele
ervaringen van volwassenen met ADHD
2.5 Samenvatting
Hoofdstuk 3 Diagnose en behandeling
3.1 Inleiding
3.2 Ontwikkelingen
in de diagnostisering
3.3 Het
diagnostisch proces volgens Kooij
3.3.1 De
anamnese
3.3.2 Neuropsychologisch
onderzoek
3.3.3 Overig
diagnostisch instrumentarium
3.4 Implicaties
van de diagnosestelling ADHD voor cliënt en omgeving
3.5 Medicinale
behandeling
3.6 Samenvatting
Hoofdstuk 4 Leven met ADHD, de hulpverlening
4.1 Inleiding
4.2 Wanneer
is leven met ADHD een probleem en is hulp nodig
4.3 De
hulpverleners
4.4 Functie
van het maatschappelijk werk
4.5 Een
voorstel tot behandeling en begeleiding
van
volwassenen met ADHD
aan de hand van de kerntaken
4.5.1 Psychosociale
hulpverlening
4.5.1.1 Begeleiding
4.5.1.2 Behandeling
4.5.2 Concrete
en informatieve hulpverlening
4.5.3 Onderzoek
en rapportage
4.5.4 Signalering,
belangbehartiging en preventie
4.6 Samenvatting
Hoofdstuk 5 Methodiek in de praktijk
5.1 Inleiding
5.2 Casus
van Anna
5.3 Basismodel
voor methodisch hulpverlenen volgens Snellen
5.3.1 Methodisch
werken
5.3.2 Interactionele
kant van het hulpverlenen
5.3.3 Probleeminhoudelijke
kant van het hulpverlenen
5.4 Hulpverleningsproces
van Anna
5.5 Samenvatting
Hoofdstuk 6
Conclusies
en aanbevelingen
Nawoord
Literatuurlijst
Noten
Bijlage
Inleiding/verantwoording
Deze scriptie is geschreven als onderdeel van mijn
studie maatschappelijk werk en dienstverlening aan de
Hogeschool West-Brabant faculteit Gamma.
Tijdens mijn stage op de psychiatrische afdeling
van het Ignatius Ziekenhuis te Breda heb ik cliënten
begeleid waarbij de diagnose ADHD, "attention
deficit hyperactivity disorder", was gesteld.
Hoewel er bij deze cliënten, soms na een lange
hulpverleningsgeschiedenis, zeker wel opluchting was
te zien doordat er eindelijk een naam aan hun
klachten kon worden gegeven, bracht die diagnose ook
veel onzekerheid met zich mee. Al snel werd mij
duidelijk dat er aan behandeling en begeleiding voor
deze cliënten nog weinig ontwikkeld was. Naarmate ik
me meer ging verdiepen in de literatuur, herkende ik
sommige symptomen van ADHD niet alleen bij mezelf en
enkele familieleden, maar ook bij mijn eigen
overbeweeglijke zoon. Dit stimuleerde me nog meer om
mijn scriptie over ADHD te schrijven. Daarnaast
spreekt ook de actualiteit van de stoornis mij aan.
ADHD, werd tot voor kort gezien als een
rijpingsstoornis bij kinderen, die zich voornamelijk
uit in hyperactiviteit en een gebrekkige
impulscontrole. Tot voor kort ging er men vanuit dat
kinderen deze stoornis in de adolescentieperiode
vergroeien en op volwassen leeftijd geen klachten
meer hebben.
In de zeventiger jaren zijn er echter al
onderzoeken gedaan waaruit bleek dat ook volwassenen
ADHD kunnen hebben. Pas in de jaren negentig wordt
dit serieus genomen en er wordt momenteel veel
onderzoek gedaan naar oorzaak, symptomen en
behandeling. Pas in 1994 zijn in de DSM IV alle
criteria zo geformuleerd dat ze ook op volwassenen
toegepast kunnen worden.
Niet alleen binnen de psychiatrie is er veel
belangstelling voor dit onderwerp. Er verschijnen
regelmatig artikelen niet alleen in vaktijdschriften,
maar ook in dagbladen en damesbladen. Mede hierdoor
wordt bij steeds meer mensen de diagnose ADHD
gesteld, soms na een jarenlange vergeefse gang langs
allerlei hulpverleners.
ADHD is een van de meest voorkomende en beschreven
psychiatrische ziektebeelden op de kinderleeftijd en
men verwacht dat het aantal volwassenen waarbij ADHD
geconstateerd wordt nog zal toenemen. In de
maatschappelijk werkpraktijk zullen we deze
volwassenen dan ook meer en meer tegenkomen.
Hiermee is de achtergrond geschetst van de
probleemstelling van mijn scriptie:
Welke problemen komen volwassenen tegen
waarbij ADHD is geconstateerd en op welke manier
kun je als maatschappelijk werkende deze mensen
begeleiden bij het inrichten, respectievelijk
herinrichten van hun leven.
Door middel van literatuurstudie, contacten met de
vereniging Balans, de ADHD stichting, gesprekken met
cliënten en met mijn stagebegeleider wil ik een
antwoord formuleren op deze vraagstelling. Op deze
manier hoop ik een positieve bijdrage te leveren aan
de discussie over de begeleiding en ondersteuning van
ADHD cliënten. Daarnaast hoop ik bij meer
maatschappelijk werkers belangstelling te wekken voor
deze groep cliënten.
Het werkstuk is als volgt opgebouwd:
Inhoudsopgave
Inleiding/verantwoording
Hoofdstuk 1 : ADHD, oorsprong en
verschijningsvormen
In dit hoofdstuk komt allereerst de geschiedenis
van ADHD aan de orde. Voorts ga ik in op het gedrag
van de ADHD-er en op de nog steeds niet opgehelderde
ontstaansgrond van de stoornis. Gegeven de
beschikbare literatuur zal ik in dit hoofdstuk m.n.
spreken over ADHD bij kinderen.
Hoofdstuk 2: Volwassenen en ADHD
De vraag waarom er tot voor enkele jaren zo weinig
aandacht werd besteed aan ADHD bij volwassenen vormt
de kern/ het begin van dit hoofdstuk. Tevens ga ik in
op de specifieke verschijningsvormen van ADHD bij
volwassenen. Aan de hand van enkele voorbeelden,
waaronder twee uit mijn eigen praktijk, wil ik laten
zien op welke manier ADHD zich kan uiten bij
volwassenen.
Hoofdstuk 3: Diagnose en behandeling
Hier wordt beschreven hoe de diagnostisering van
ADHD bij volwassenen verloopt. Tevens wordt ingegaan
op de mogelijkheden van medicamenteuze behandeling
van ADHD wat eveneens tot de taak van de psychiater
behoort.
Hoofdstuk 4: Leven met ADHD, de hulpverlening
In dit hoofdstuk gaat het over het leven met ADHD.
De problemen die de ADHDer daarbij ondervindt komen
aan de orde, benevens de hulp en steun welke de
cliënt daarbij welkom zou zijn. De rol die het
maatschappelijk werk daarin kan spelen wordt
besproken aan de hand van de kerntaken van het
maatschappelijk werk.
Hoofdstuk 5: Methodiek in de praktijk
Om inzicht te krijgen hoe je methodisch kan werken
met cliënten met ADHD neem ik elementen uit "Het
basismodel voor methodisch hulpverlenen in het
maatschappelijk werk" van Snellen als
uitgangspunt. Bij wijze van voorbeeld zal ik vanuit
deze elementen een relatie leggen naar mijn praktisch
handelen in het hulpverleningsproces met een cliënt.
Nawoord
Literatuuropgave
Bijlage
naar boven naar hoofdstuk 1
Alle rechten
voorbehouden. Niets van deze webpagina c.q. uit deze
uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslgen in een
geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt,
in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch,
mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enig
andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van
Ria van Tillo of het bestuur van de
ADHD stichting. U kunt naar deze webpagina's
verwijzen: http://www.adhd.nl/scripties/tillo
© Ria van Tillo /
ADHD stichting 1999 - 2000
adhd-land is een initiatief van de ADHD stichting